Rząd chce zaostrzyć zasady uznania za obywatela polskiego. Projekt MSWiA zakłada m.in. język polski na poziomie B2 zamiast B1, test wiedzy o Polsce, deklarację wierności, minimalny dochód i dłuższy legalny pobyt. To na razie zapowiedź – dziś nadal obowiązują obecne przepisy.
Opis projektu (numer UD491) trafił do wykazu prac legislacyjnych rządu 27 października 2026 r. Za projekt odpowiada sekretarz stanu w MSWiA Magdalena Roguska. Rada Ministrów ma go przyjąć w IV kwartale 2026 r. Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o obywatelstwie polskim – gov.pl.
Najważniejsze
- Projekt UD491 to na razie opis założeń. Nie ma jeszcze tekstu ustawy ani daty wejścia w życie.
- Wymagania mają być wyższe: B2, test, deklaracja wierności, próg dochodu, rezydencja podatkowa w Polsce.
- Uproszczone przywrócenie obywatelstwa (art. 38) ma działać tylko do 31 grudnia 2030 r.
Co się zmienia dla cudzoziemców, którzy chcą obywatelstwa?
Zmiany dotyczą przede wszystkim procedury uznania za obywatela polskiego. Tę decyzję wydaje wojewoda. Według opisu projektu MSWiA chce dodać kilka nowych warunków i podnieść stare.
| Warunek | Teraz (ustawa z 2009 r.) | Według projektu UD491 |
|---|---|---|
| Język polski | poziom B1 (z wyjątkami w ustawie) | poziom B2 |
| Okres legalnego pobytu | np. 3 lata na pobycie stałym lub rezydenta UE, albo 10 lat legalnego pobytu | dłuższy; dokładnych okresów jeszcze nie podano |
| Test wiedzy o Polsce | brak | obowiązkowy |
| Deklaracja wierności RP | brak | obowiązkowa |
| Dochód | stabilne, regularne źródło utrzymania (w części ścieżek) | minimalny próg dochodu – kwoty jeszcze nie podano |
| Mieszkanie i utrzymanie | wymagane w części ścieżek | tytuł prawny do lokalu i źródła utrzymania dla wszystkich grup |
| Centrum życiowe | brak osobnego wymogu | centrum życiowe i rezydencja podatkowa w Polsce |
Projekt przewiduje też nowe obowiązkowe powody odmowy. Wśród nich są: prawomocny wyrok skazujący, mandaty lub grzywny w określonym czasie przed złożeniem wniosku, nieprawdziwe dane oraz fałszywe dokumenty. Lista czynów i długość tego okresu nie zostały jeszcze opisane.
Kogo dotyczą planowane zmiany?
Dziś ustawa przewiduje kilka ścieżek uznania za obywatela, z różnymi okresami pobytu. Najczęstsze to:
- pobyt stały lub status rezydenta długoterminowego UE – co najmniej 3 lata nieprzerwanego pobytu;
- małżonek obywatela polskiego – co najmniej 2 lata na pobycie stałym i co najmniej 3 lata małżeństwa;
- Karta Polaka lub polskie pochodzenie – co najmniej 1 rok na pobycie stałym;
- co najmniej 10 lat nieprzerwanego legalnego pobytu w Polsce.
Według opisu projektu część nowych warunków, np. tytuł prawny do mieszkania i źródła utrzymania, ma objąć wszystkie grupy wnioskodawców. O ile wydłużą się okresy pobytu na poszczególnych ścieżkach, pokaże dopiero tekst projektu ustawy.
Czy decyzję o obywatelstwie będzie można cofnąć?
Tak, taki jest plan. Projekt dodaje przesłankę, która pozwoli uchylić decyzję o uznaniu lub przywróceniu obywatelstwa w każdym czasie. Chodzi m.in. o sytuacje, w których ktoś użył fałszywych dokumentów, złożył nieprawdziwe oświadczenie albo zataił prawdę w postępowaniu.
Dla uczciwych wnioskodawców najważniejsza rada jest prosta: sprawdzaj dokumenty i dane przed złożeniem wniosku. Błąd w oświadczeniu już dziś może opóźnić sprawę, a po zmianach może mieć poważniejsze skutki.
Co z przywróceniem obywatelstwa?
Przywrócenie obywatelstwa (art. 38 ustawy) dotyczy osób, które utraciły obywatelstwo polskie przed 1 stycznia 1999 r. Według projektu ta uproszczona ścieżka ma zostać wygaszona. Wnioski będzie można składać do 31 grudnia 2030 r. Dojdzie też obowiązek złożenia deklaracji wierności wobec RP oraz powody odmowy podobne jak przy uznaniu.
Co możesz zrobić teraz?
- Nie panikuj. Dopóki ustawa nie zostanie uchwalona i opublikowana, wojewoda stosuje obecne przepisy.
- Sprawdź, czy już spełniasz warunki. Jeśli masz wymagany okres pobytu, certyfikat B1, dochód i tytuł do mieszkania, możesz rozważyć złożenie wniosku według obecnych zasad.
- Ucz się polskiego dalej. Poziom B2 przyda się także przy pracy i studiach, niezależnie od losów projektu.
- Pilnuj legalności pobytu. Przerwy w pobycie mogą liczyć się przy okresie wymaganym do obywatelstwa. Jeśli masz sprawę w toku, zobacz nasz tekst o awarii MOS i terminach wniosków o pobyt.
- Uporządkuj dane w urzędach. Zgodne dane w PESEL, umowach i zeznaniach podatkowych ułatwią wykazanie centrum życiowego. Przeczytaj też, jak cudzoziemiec załatwia PESEL w urzędzie gminy.
Kiedy zmiany mogą wejść w życie?
Tego jeszcze nie wiadomo. Rząd planuje przyjąć projekt w IV kwartale 2026 r. Potem ustawa musi przejść przez Sejm i Senat, a podpisać ją musi prezydent. Opis projektu nie podaje terminu wejścia w życie ani przepisów przejściowych, czyli zasad dla wniosków złożonych przed zmianą.
Obecne zasady opisuje ustawa z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Twoja sytuacja może być inna niż typowe przypadki. W konkretnej sprawie zapytaj w wydziale spraw obywatelskich urzędu wojewódzkiego właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania albo skonsultuj się z prawnikiem.
Foto: budynek przy placu Bankowym 3 w Warszawie, siedziba Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. Wistula, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
