Silny lub narastający ból głowy w upał może być pierwszym sygnałem, że organizm traci zbyt dużo wody albo nie radzi sobie z odprowadzaniem ciepła. Dolegliwość często pojawia się po długim przebywaniu na słońcu, wysiłku fizycznym, podróży nagrzanym samochodem lub kilku godzinach spędzonych w dusznym pomieszczeniu, enguide.pl podaje.
- Dlaczego podczas upału boli głowa
- Odwodnienie, wyczerpanie czy udar cieplny
- Co zrobić, gdy podczas upału zaczyna boleć głowa
- Jak skutecznie schłodzić organizm
- Kiedy dzwonić pod numer 112
- Kto jest szczególnie narażony podczas gorących dni
- Jak zapobiegać bólowi głowy w czasie upałów
- Najważniejsze zasady podczas bólu głowy w upał
Samego bólu nie należy od razu utożsamiać z udarem cieplnym. Znaczenie mają objawy towarzyszące, tempo ich narastania oraz to, czy samopoczucie poprawia się po odpoczynku, nawodnieniu i schłodzeniu ciała. Ból połączony z nudnościami, silnym osłabieniem, splątaniem albo utratą przytomności wymaga znacznie szybszej reakcji.
Upał nie wywołuje u wszystkich takich samych dolegliwości. Jedna osoba poczuje jedynie pragnienie, druga szybko straci siły. Ból głowy jest sygnałem, którego nie powinno się zagłuszać dalszym wysiłkiem.
Dlaczego podczas upału boli głowa
Najczęstszym powodem jest odwodnienie organizmu. Podczas pocenia tracona jest nie tylko woda, lecz także sole mineralne. Gdy płyny nie są regularnie uzupełniane, mogą pojawić się pragnienie, suchość w ustach, mniejsza ilość oddawanego moczu, zmęczenie, drażliwość, problemy z koncentracją oraz tępy ból głowy.
Drugą przyczyną jest przegrzanie. Organizm próbuje oddawać nadmiar ciepła przez rozszerzanie naczyń krwionośnych i produkcję potu. Jeżeli temperatura otoczenia jest wysoka, powietrze wilgotne, a ruch niewielki, naturalny mechanizm chłodzenia może przestać wystarczać.
Dolegliwości mogą nasilać również czynniki niezwiązane bezpośrednio z temperaturą:
- długie przebywanie w pełnym słońcu bez nakrycia głowy;
- intensywny wysiłek fizyczny w najgorętszej części dnia;
- pominięcie posiłku i spadek poziomu energii;
- niedobór snu;
- spożycie alkoholu;
- długotrwałe patrzenie w jasny ekran;
- silne światło u osób podatnych na migrenę;
- przebywanie w dusznym pomieszczeniu bez przepływu powietrza.
Komentarz medyczny: ból głowy podczas gorącego dnia trzeba oceniać razem z ogólnym stanem człowieka. Silne pragnienie, zawroty głowy i osłabienie wskazują, że nie wystarczy jedynie kontynuować pracę i liczyć na samoistną poprawę.
Odwodnienie, wyczerpanie czy udar cieplny
Łagodny ból głowy może ustąpić po przeniesieniu się do chłodnego miejsca i uzupełnieniu płynów. Sytuacja wygląda inaczej, gdy pojawiają się obfite poty, nudności, skurcze mięśni, osłabienie lub problemy z koncentracją. Taki zestaw objawów może oznaczać wyczerpanie cieplne, czyli reakcję organizmu na nadmierną utratę wody i soli.
Udar cieplny jest stanem zagrożenia życia. Może objawiać się bardzo wysoką temperaturą ciała, silnym bólem głowy, zaburzeniami świadomości, drgawkami, przyspieszonym tętnem i utratą przytomności. Skóra może być gorąca i sucha, ale u części osób nadal występuje intensywne pocenie.
| Stan | Typowe objawy | Zalecane działanie |
|---|---|---|
| Łagodna reakcja na upał | pragnienie, lekki ból głowy, zmęczenie | odpoczynek, chłodne miejsce, picie małymi porcjami |
| Odwodnienie | suchość w ustach, ciemniejszy mocz, osłabienie, ból i zawroty głowy | uzupełnienie płynów, przerwanie wysiłku, obserwacja |
| Wyczerpanie cieplne | obfite poty, nudności, skurcze, osłabienie, blada lub wilgotna skóra | intensywne chłodzenie, płyny, pomoc medyczna przy braku poprawy |
| Udar cieplny | splątanie, wysoka temperatura, drgawki, utrata przytomności | natychmiastowy telefon pod 112 i szybkie chłodzenie |
Nie trzeba czekać na wystąpienie wszystkich objawów. Stan osoby przegrzanej może pogarszać się szybko. Zaburzenia świadomości zawsze zmieniają sytuację w pilną.
Co zrobić, gdy podczas upału zaczyna boleć głowa
Najważniejsze jest natychmiastowe przerwanie aktywności. Dalszy spacer, praca fizyczna lub trening mogą pogłębiać utratę płynów i podnosić temperaturę ciała.
Prawidłowa odpowiedź na pytanie, co robić przy bólu głowy, obejmuje kilka prostych działań:
- Przejść do zacienionego, klimatyzowanego lub dobrze wentylowanego miejsca.
- Usiąść albo położyć się i rozluźnić ciasne ubranie.
- Zacząć schładzać skórę chłodną wodą, wilgotnym ręcznikiem lub wentylatorem.
- Pić chłodną wodę małymi łykami, o ile osoba jest w pełni przytomna i może swobodnie przełykać.
- Zrezygnować z wysiłku do czasu całkowitego ustąpienia dolegliwości.
- Obserwować, czy pojawiają się nudności, splątanie, drgawki lub zaburzenia widzenia.
Przy intensywnym poceniu przydatny może być napój nawadniający zawierający elektrolity. Nie trzeba jednak wypijać dużej ilości naraz. Małe, regularne porcje są łatwiejsze do przyjęcia, szczególnie gdy pojawiają się mdłości. Oficjalne zalecenia pierwszej pomocy podkreślają również znaczenie chłodzenia skóry, a nie wyłącznie picia wody.
Specjaliści zdrowia publicznego zalecają, aby osobę z objawami przegrzania przenieść do chłodnego miejsca, usunąć zbędne warstwy odzieży, zwilżać skórę i podawać chłodne płyny małymi porcjami, jeśli zachowała pełną świadomość.
Jak skutecznie schłodzić organizm
Samo wejście do cienia może nie wystarczyć, jeżeli ciało zdążyło się mocno nagrzać. Warto zwiększyć przepływ powietrza, zwilżyć twarz, kark, ręce i nogi oraz zastosować chłodne okłady. Pomocny może być również chłodny prysznic.
Nie należy pozostawać w zamkniętym samochodzie, nawet przy lekko uchylonych oknach. Wnętrze pojazdu szybko się nagrzewa, dlatego szczególnej ochrony wymagają dzieci, osoby starsze, osoby z ograniczoną sprawnością oraz zwierzęta.
Chłodzenie trzeba prowadzić spokojnie i konsekwentnie. Jeżeli osoba jest osłabiona, nie powinna zostawać sama. Przy podejrzeniu ciężkiej choroby cieplnej priorytetem jest wezwanie pomocy oraz obniżanie temperatury do czasu przyjazdu ratowników.
Kiedy dzwonić pod numer 112
Udar cieplny może rozwijać się stopniowo po wcześniejszym wyczerpaniu, ale bywa też nagły. Natychmiastowej pomocy wymagają zaburzenia świadomości, utrata przytomności, drgawki, trudności z oddychaniem, bardzo wysoka temperatura ciała oraz gwałtowne pogorszenie kontaktu z osobą przegrzaną.
Numer 112 trzeba wybrać także wtedy, gdy ból głowy pojawia się nagle i jest wyjątkowo silny, zwłaszcza gdy towarzyszą mu:
- opadnięcie kącika ust;
- osłabienie albo drętwienie ręki lub nogi;
- niewyraźna mowa;
- nagłe problemy z widzeniem;
- zaburzenia równowagi;
- wymioty i splątanie;
- utrata przytomności;
- napad drgawek.
Takie objawy mogą wskazywać nie tylko na przegrzanie, lecz także na udar mózgu lub inną ostrą chorobę neurologiczną. Nagły i silny ból głowy połączony z problemami z mową, widzeniem albo ruchem wymaga pilnej oceny medycznej.
Osobie nieprzytomnej nie podaje się napojów ani jedzenia. Trzeba sprawdzić oddech, wezwać pomoc i postępować według instrukcji dyspozytora numeru alarmowego.
Kto jest szczególnie narażony podczas gorących dni
Wysokie temperatury są najbardziej niebezpieczne dla małych dzieci i seniorów. Dzieci szybciej się nagrzewają, natomiast osoby starsze mogą słabiej odczuwać pragnienie i później zauważyć narastające odwodnienie.
Większą ostrożność powinny zachować również osoby z chorobami serca, nerek i układu oddechowego, kobiety w ciąży, pracownicy fizyczni oraz pacjenci przyjmujący leki wpływające na termoregulację lub gospodarkę wodno-elektrolitową. Leków nie należy odstawiać samodzielnie. Ich stosowanie podczas fali upałów można omówić z lekarzem albo farmaceutą.
U seniorów objawy niedoboru płynów bywają mylone ze zmęczeniem lub skutkami wieku. Ból głowy, senność, zaburzenia koncentracji, przyspieszony oddech i skłonność do upadków mogą jednak wskazywać na odwodnienie.
Jak zapobiegać bólowi głowy w czasie upałów
Najskuteczniejsze zapobieganie bólowi głowy zaczyna się przed pojawieniem się pragnienia. Wodę warto pić regularnie od rana, a podczas wyjścia mieć przy sobie butelkę lub bidon. Osoby pracujące na zewnątrz powinny robić częstsze przerwy w cieniu.
Aktywność fizyczną najlepiej przenieść na godziny poranne albo wieczorne. W południe i po południu trzeba ograniczyć długie przebywanie w pełnym słońcu, nosić lekką odzież oraz chronić głowę i kark.
Praktyczne zasady na gorący dzień:
- rozpocząć dzień od wypicia wody;
- uzupełniać płyny regularnie, nie dopiero po wystąpieniu silnego pragnienia;
- ograniczyć alkohol;
- wybierać lekkie posiłki;
- wietrzyć mieszkanie rano i wieczorem;
- zasłaniać okna nagrzewane przez słońce;
- unikać intensywnego treningu w najgorętszych godzinach;
- mieć kontakt z samotnymi seniorami i osobami przewlekle chorymi.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca utrzymywanie ciała w chłodzie, picie płynów, korzystanie z chłodnych pryszniców i ograniczanie aktywności zwiększającej temperaturę organizmu. Polskie służby zdrowia dodatkowo przypominają, aby w czasie upału nie czekać z piciem do chwili pojawienia się pragnienia.
Najważniejsze zasady podczas bólu głowy w upał
Ból głowy po przebywaniu w wysokiej temperaturze wymaga przerwania wysiłku, przejścia do chłodnego miejsca, stopniowego nawodnienia i schłodzenia skóry. Poprawa powinna być wyraźna, a nie jedynie chwilowa.
Silny ból połączony ze splątaniem, drgawkami, utratą przytomności, wysoką temperaturą ciała albo objawami neurologicznymi wymaga natychmiastowego telefonu pod 112. W takiej sytuacji nie czeka się na samoistne ustąpienie dolegliwości.
