Niedziele handlowe ponownie znalazły się w centrum publicznej debaty. Do Sejmu wpłynęła obywatelska petycja, która zakłada dalsze zaostrzenie obowiązujących przepisów dotyczących handlu. Autor dokumentu proponuje nie tylko zmniejszenie liczby wyjątków od zakazu handlu w niedziele, ale również ograniczenie godzin funkcjonowania sklepów w soboty poprzedzające dni objęte zakazem, enguide.pl podaje, powołując się na infor.pl.
Sprawa budzi zainteresowanie zarówno przedsiębiorców, jak i klientów. Jeżeli postulaty zostałyby przyjęte, Polacy mogliby stracić część dni, w których obecnie mogą robić zakupy w niedziele. Tematem zajmie się sejmowa Komisja do Spraw Petycji, która ma przeanalizować przedstawione propozycje jeszcze w czerwcu.
Jak obecnie działa zakaz handlu w niedziele
Obowiązujące przepisy funkcjonują od 2018 roku i przewidują ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności handlowej w niedziele oraz święta. Jednocześnie ustawodawca pozostawił kilka wyjątków, dzięki którym część niedziel w roku pozostaje handlowa.
Obecnie konsumenci mogą korzystać z ośmiu niedziel handlowych w ciągu roku. Obejmują one między innymi okres przed Bożym Narodzeniem, niedzielę poprzedzającą Wielkanoc oraz wybrane niedziele przypadające w poszczególnych miesiącach roku.
W praktyce oznacza to, że większość placówek handlowych pozostaje zamknięta, ale istnieje szeroki katalog wyjątków.
Do najważniejszych należą:
- stacje paliw,
- apteki i punkty apteczne,
- sklepy działające na dworcach i lotniskach,
- piekarnie oraz cukiernie,
- placówki gastronomiczne,
- sklepy internetowe,
- małe sklepy prowadzone osobiście przez właścicieli.
„Obecny model jest kompromisem pomiędzy interesami pracowników handlu a potrzebami klientów” – ocenia ekspert rynku detalicznego.
Petycja zakłada ograniczenie liczby niedziel handlowych
Najbardziej kontrowersyjny postulat dotyczy zmniejszenia liczby niedziel handlowych z ośmiu do czterech w roku. Według autora petycji obecne przepisy sprawdziły się społecznie, dlatego powinny zostać jeszcze bardziej zaostrzone.
Zgodnie z propozycją zakupy można byłoby robić wyłącznie podczas czterech wyznaczonych niedziel przypadających w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu. Oznaczałoby to rezygnację z handlowych niedziel poprzedzających Boże Narodzenie oraz Wielkanoc.
Zakaz handlu zostałby więc znacząco rozszerzony, a liczba wyjątków ograniczona o połowę.
Zwolennicy zmian podkreślają, że rozwój handlu internetowego sprawił, iż dostęp do zakupów jest obecnie łatwiejszy niż kiedykolwiek wcześniej. Ich zdaniem dodatkowe dni wolne poprawiłyby komfort pracy zatrudnionych w sektorze handlowym. Krytycy obawiają się jednak utrudnień dla klientów i większego tłoku w sklepach.
Krótsze godziny pracy sklepów w soboty
Druga propozycja dotyczy ograniczenia godzin otwarcia placówek handlowych w soboty poprzedzające niedziele objęte zakazem handlu. Autor petycji uważa, że część sklepów wykorzystuje obecne przepisy, wydłużając działalność nawet do późnych godzin nocnych.
Nowe rozwiązanie przewidywałoby zamykanie takich placówek najpóźniej o godzinie 21:00. Według zwolenników tego pomysłu pracownicy handlu mogliby dzięki temu realnie korzystać z wolnej niedzieli.
Eksperci zwracają jednak uwagę, że obowiązujące przepisy prawa pracy już dziś gwarantują minimalne okresy odpoczynku dobowego i tygodniowego.
„Pracownicy mają ustawowo zagwarantowany czas odpoczynku. Sam fakt późniejszego zamknięcia sklepu nie musi oznaczać naruszenia prawa pracy” – wskazuje specjalista zajmujący się prawem pracy.
Co na ten temat sądzą eksperci Sejmu
Przeprowadzona analiza prawna nie była szczególnie przychylna postulatom zawartym w petycji. Eksperci zwrócili uwagę na kilka problemów związanych z proponowanymi zmianami.
Przede wszystkim podkreślono, że okresy przedświąteczne należą do najbardziej intensywnych pod względem zakupowym. Ograniczenie liczby handlowych niedziel mogłoby zwiększyć natężenie ruchu w sklepach oraz utrudnić organizację zakupów milionom klientów.
Dodatkowo wskazano, że nie przedstawiono szczegółowych analiz ekonomicznych pokazujących wpływ proponowanych zmian na gospodarkę, zatrudnienie czy wpływy podatkowe.
Poniższa tabela pokazuje najważniejsze różnice między obecnym stanem a propozycją zmian:
| Element | Obecne przepisy | Propozycja petycji |
|---|---|---|
| Liczba niedziel handlowych | 8 rocznie | 4 rocznie |
| Niedziele przed Bożym Narodzeniem | Tak | Nie |
| Niedziela przed Wielkanocą | Tak | Nie |
| Godziny pracy sklepów w soboty | Zależne od sklepu | Maksymalnie do 21:00 |
| Status zmian | Obowiązujące prawo | Projekt petycji |
Kiedy zapadnie decyzja
Petycja została skierowana do sejmowej Komisji do Spraw Petycji, która ma rozpatrzyć ją podczas najbliższego posiedzenia. Posłowie będą mogli podjąć decyzję o dalszych pracach legislacyjnych albo zakończyć procedowanie dokumentu na obecnym etapie.
Na razie nie oznacza to automatycznej zmiany prawa. Nawet jeśli komisja uzna propozycje za warte dalszej analizy, konieczne będzie przeprowadzenie kolejnych etapów procesu legislacyjnego.
Sejm, handel w niedziele i przyszłość zakupów w Polsce pozostają więc tematami, które w najbliższych tygodniach mogą wywoływać wiele emocji zarówno wśród przedsiębiorców, jak i konsumentów.
„Każda zmiana dotycząca handlu wpływa jednocześnie na pracowników, właścicieli sklepów oraz klientów. Dlatego decyzje w tym obszarze zawsze budzą duże zainteresowanie społeczne” – zauważa analityk rynku.
Co oznacza to dla klientów
Na obecnym etapie wszystkie zasady pozostają bez zmian. Klienci nadal mogą korzystać z obowiązujących niedziel handlowych, a sklepy funkcjonują według dotychczasowych przepisów.
Warto jednak śledzić przebieg prac parlamentarnych. Jeżeli propozycje zyskają poparcie, system handlu w Polsce może przejść jedną z największych zmian od czasu wprowadzenia ograniczeń w 2018 roku.
Dyskusja wokół niedziel handlowych pokazuje, że temat równowagi pomiędzy życiem zawodowym a potrzebami konsumentów pozostaje aktualny. Na razie nie zapadły żadne wiążące decyzje, ale już samo pojawienie się petycji ponownie otworzyło debatę o przyszłości handlu i organizacji czasu pracy w Polsce.
