Inflacja w Polsce powyżej celu NBP. Ceny paliw mocno w górę

Inflacja w Polsce we wrześniu 2026 roku wyniosła 4,1 proc. w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego potwierdziły wcześniejsze przewidywania ekonomistów i okazały się nieco wyższe od wstępnego szacunku na poziomie 4,0 proc. Największy wpływ na wzrost cen miał transport, w którym odnotowano wyraźne podwyżki związane między innymi z kosztami paliw, enguide.pl  podaje, powołując się nа gazetaprawna.pl.

We wrześniu przeciętny poziom cen towarów i usług konsumpcyjnych zwiększył się również w porównaniu z sierpniem. W ujęciu miesięcznym wzrost wyniósł 0,7 proc., przy czym ceny towarów poszły w górę, a ceny usług spadły. Różnice między poszczególnymi kategoriami pokazują, że presja inflacyjna nie rozkłada się równomiernie na wszystkie wydatki gospodarstw domowych.

Wrześniowy odczyt ma znaczenie nie tylko dla konsumentów, ale również dla rynku finansowego. Inflacja przekroczyła górną granicę odchyleń od celu NBP. To jeden z czynników, które bank centralny bierze pod uwagę przy ocenie polityki pieniężnej.

Inflacja w Polsce przekroczyła górną granicę celu NBP

Według danych GUS roczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrósł we wrześniu do 4,1 proc. W sierpniu inflacja wynosiła 3,4 proc., co oznacza przyspieszenie dynamiki cen w ciągu miesiąca o 0,7 punktu procentowego.

Wstępny szacunek opublikowany wcześniej przez urząd wskazywał na wynik 4,0 proc. Ostateczna wartość okazała się więc wyższa o 0,1 punktu procentowego. Choć różnica jest niewielka, potwierdza, że inflacja utrzymała się na poziomie przekraczającym zakres zgodny z celem banku centralnego.

Cel inflacyjny Narodowego Banku Polskiego wynosi 2,5 proc., a dopuszczalne odchylenie to 1 punkt procentowy w górę lub w dół. Oznacza to przedział od 1,5 do 3,5 proc. Wrześniowy wynik znalazł się powyżej jego górnej granicy.

Wskaźnik	Wartość
Inflacja we wrześniu 2026 r. rok do roku	4,1 proc.
Wstępny szacunek inflacji	4,0 proc.
Inflacja w sierpniu 2026 r.	3,4 proc.
Zmiana cen miesiąc do miesiąca	+0,7 proc.
Cel inflacyjny NBP	2,5 proc.
Górna granica odchyleń od celu	3,5 proc.

Przekroczenie celu nie oznacza automatycznej decyzji o podwyżce stóp procentowych. Rada Polityki Pieniężnej analizuje także trwałość zmian cen, sytuację gospodarczą, wynagrodzenia oraz perspektywy inflacji w kolejnych miesiącach.

Ceny paliw najmocniej podbiły inflację

Największy wpływ na wrześniowy wzrost cen miał transport. W porównaniu z sierpniem ceny w tej kategorii zwiększyły się o 4,7 proc., natomiast w ujęciu rocznym wzrost wyniósł aż 17,9 proc.

Jednym z czynników wpływających na sytuację na rynku paliw było zakończenie okresu obowiązywania preferencji podatkowych związanych z programem CPN 2.0. W drugiej połowie sierpnia niższa stawka VAT na paliwa nadal oddziaływała na ceny na stacjach. We wrześniu efekt tej ulgi już nie występował w takim zakresie, co przełożyło się na koszty ponoszone przez kierowców.

Wzrost cen paliw może oddziaływać również na inne części gospodarki. Transport towarów, dostawy do sklepów i przewozy wykorzystywane przez przedsiębiorstwa generują koszty, które mogą z czasem wpływać na ceny produktów i usług.

Droższe tankowanie to tylko część problemu. Wyższe koszty przewozu mogą obciążać również firmy, które nie zajmują się bezpośrednio transportem. Skala tego wpływu zależy jednak od struktury kosztów i możliwości przeniesienia podwyżek na klientów.

W ujęciu miesięcznym transport odpowiadał za największą część wzrostu ogólnego wskaźnika CPI. Jego wkład wyniósł 0,51 punktu procentowego, co pokazuje, jak mocno zmiany cen w tej kategorii wpłynęły na wrześniowy odczyt.

Towary drożeją, a ceny usług spadają miesiąc do miesiąca

Szczegółowe dane GUS pokazują wyraźne różnice między cenami towarów i usług. We wrześniu ceny towarów wzrosły o 1,2 proc. w porównaniu z sierpniem, natomiast ceny usług obniżyły się o 0,5 proc.

W skali roku sytuacja wyglądała inaczej. Usługi podrożały o 5,3 proc., podczas gdy ceny towarów zwiększyły się o 3,6 proc. Oznacza to, że mimo miesięcznego spadku usług ich roczna dynamika nadal pozostawała wyższa niż w przypadku produktów.

Różnica ta ma znaczenie przy analizowaniu inflacji. Ceny nie zmieniają się w jednakowym tempie, a pojedynczy miesiąc nie zawsze odzwierciedla kierunek zmian obserwowanych w dłuższym okresie.

Dla gospodarstw domowych istotne jest również to, że statystyczny wskaźnik inflacji nie musi odpowiadać indywidualnym wydatkom. Osoby często korzystające z samochodu mogą odczuwać wzrost cen silniej niż gospodarstwa, w których transport stanowi mniejszą część budżetu.

Mieszkania, energia i odzież również wpłynęły na CPI

Poza transportem na miesięczny wzrost cen wpłynęły wydatki związane z utrzymaniem mieszkań oraz odzieżą i obuwiem. W porównaniu z sierpniem koszty użytkowania mieszkania lub domu, zaopatrzenia w wodę, energię elektryczną, gaz i inne paliwa wzrosły o 0,8 proc. Odzież i obuwie podrożały w tym samym czasie o 2,9 proc.

W przypadku wydatków mieszkaniowych znaczenie ma ich regularny charakter. Nawet umiarkowane podwyżki mogą zwiększać miesięczne obciążenia gospodarstw domowych, szczególnie gdy dotyczą kilku elementów utrzymania nieruchomości.

Nie wszystkie kategorie jednak drożały. We wrześniu spadły ceny związane z rekreacją, sportem i kulturą, które były niższe o 1,9 proc. niż w sierpniu. Tańsza była również część wydatków związanych z informacją i komunikacją, gdzie odnotowano spadek o 0,5 proc.

W skali roku obraz zmian jest inny. Ceny użytkowania mieszkania i nośników energii wzrosły o 5,1 proc., a rekreacji, sportu i kultury o 5,5 proc. Wzrost cen odnotowano również w kategorii zdrowia, gdzie wyniósł 4,6 proc.

Żywność i napoje bezalkoholowe potaniały

Na tle wielu kategorii wykazujących wzrost cen wyróżniają się żywność i napoje bezalkoholowe. Według GUS we wrześniu były one tańsze o 0,4 proc. niż rok wcześniej. Spadek odnotowano także w przypadku odzieży i obuwia, których ceny obniżyły się w skali roku o 3,7 proc.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt spożywczy stał się tańszy. Wskaźnik dla całej kategorii odzwierciedla uśrednione zmiany wielu produktów, a ceny poszczególnych artykułów mogą zachowywać się odmiennie.

Dla budżetów domowych znaczenie ma również częstotliwość zakupów. Żywność jest regularnym wydatkiem, dlatego nawet niewielkie zmiany cen poszczególnych produktów mogą być zauważalne. Jednocześnie podwyżki kosztów transportu czy utrzymania mieszkania mogą ograniczać korzyści wynikające z tańszych zakupów spożywczych.

Spadek cen w jednej kategorii nie musi oznaczać, że ogólne koszty życia maleją. Ostateczne obciążenie zależy od tego, na co gospodarstwo domowe wydaje najwięcej pieniędzy. Dlatego indywidualnie odczuwana inflacja może różnić się od wskaźnika publikowanego przez GUS.

Czy inflacja może doprowadzić do podwyżek stóp procentowych?

Wrześniowy wynik ponownie zwrócił uwagę na możliwe decyzje Rady Polityki Pieniężnej. Inflacja powyżej górnej granicy celu NBP może zwiększać presję na utrzymanie restrykcyjnej polityki pieniężnej, szczególnie jeśli podwyższona dynamika cen utrzyma się przez dłuższy czas.

Nie oznacza to jednak, że podwyżka stóp procentowych jest przesądzona. RPP ocenia nie tylko bieżący odczyt CPI, ale również jego przyczyny i przewidywany rozwój sytuacji gospodarczej.

Jeśli inflacja będzie utrzymywać się na podwyższonym poziomie, a presja cenowa obejmie coraz więcej kategorii, argumenty za zaostrzeniem polityki pieniężnej mogą zyskać na znaczeniu. Jeżeli natomiast wzrost cen okaże się w dużej mierze przejściowy, decyzje banku centralnego mogą zależeć od innych czynników.

Dla kredytobiorców ważne jest, że zmiany stóp procentowych mogą wpływać na oprocentowanie części kredytów, zwłaszcza tych ze zmienną stopą. Podwyżka może oznaczać wyższe raty, natomiast utrzymanie stóp na niezmienionym poziomie nie musi automatycznie prowadzić do spadku kosztów finansowania.

Co oznaczają nowe dane GUS dla gospodarstw domowych?

Wrześniowy odczyt pokazuje, że presja cenowa w Polsce ponownie się nasiliła. Największy wpływ na wynik miały koszty transportu, ale wzrosty objęły również mieszkania, energię, zdrowie oraz inne grupy wydatków.

Przy ocenie sytuacji warto rozróżniać trzy elementy:

• inflację roczną, która pokazuje zmianę cen w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku;
• inflację miesięczną, pozwalającą ocenić tempo zmian w ostatnim okresie;
• strukturę inflacji, która wskazuje, jakie kategorie wydatków najmocniej wpływają na ogólny wskaźnik.

Dla konsumentów oznacza to konieczność uwzględniania nie tylko cen produktów w sklepach, ale również kosztów transportu, utrzymania nieruchomości i usług. Dla rynku finansowego istotne będzie natomiast to, czy wrześniowe przyspieszenie inflacji utrzyma się w kolejnych miesiącach.

Inflacja w Polsce wyniosła we wrześniu 2026 roku 4,1 proc. rok do roku, przekraczając górną granicę odchyleń od celu NBP. Najmocniej podrożał transport, a ceny usług nadal rosły szybciej niż ceny towarów w ujęciu rocznym. Kolejne odczyty GUS pomogą ocenić, czy wrześniowy wzrost był przede wszystkim skutkiem zmian na rynku paliw, czy też sygnalizuje trwalszą presję na ceny w polskiej gospodarce.