Cudzoziemcy z ochroną uzupełniającą w Polsce nadal dostaną polski dokument podróży ważny tylko przez rok. Od 1 lipca 2026 r. prawo UE wymaga dokumentu ważnego dłużej i z danymi biometrycznymi. Rzecznik Praw Obywatelskich prosi MSWiA o szybkie zmiany, ale resort nie planuje rozwiązań przejściowych.
Sprawę opisał Biuletyn Informacji Publicznej RPO 6 listopada 2026 r.: RPO do MSWiA ws. dokumentów podróży dla osób objętych ochroną uzupełniającą. Zastępca RPO Stanisław Trociuk napisał do ministerstwa 8 października, a MSWiA odpowiedziało 26 października.
Najważniejsze
- Polski dokument podróży dla cudzoziemca jest dziś wydawany na 1 rok i nie ma chipu z odciskami palców.
- Unijne rozporządzenie 2024/1347, stosowane od 1 lipca 2026 r., wymaga dla tej grupy dokumentu ważnego dłużej niż rok i spełniającego wymogi biometryczne.
- MSWiA pracuje nad nowym wzorem dokumentu, ale nie podało daty. Do tego czasu obowiązują stare zasady.
Kogo dotyczy ta zmiana?
Chodzi o osoby, które dostały w Polsce ochronę uzupełniającą. To forma ochrony dla ludzi, którym po powrocie do kraju pochodzenia grozi poważna krzywda, ale którzy nie mają statusu uchodźcy. Często nie mogą one uzyskać ani przedłużyć paszportu swojego państwa, bo ambasada jest zamknięta albo kontakt z władzami byłby dla nich niebezpieczny.
Według serwisu rządowego Zielona Linia polski dokument podróży dla cudzoziemca może dostać osoba, która nie ma ważnego paszportu i nie może go uzyskać, a jednocześnie ma jeden z tych statusów:
- zezwolenie na pobyt stały,
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
- zezwolenie na pobyt czasowy z art. 186 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach (po wizie humanitarnej lub wydanej w interesie państwa),
- ochronę uzupełniającą,
- zgodę na pobyt ze względów humanitarnych.
Spór RPO z MSWiA dotyczy tylko osób z ochroną uzupełniającą, bo to ich obejmuje nowe rozporządzenie UE w tej części.
Co mówi prawo UE, a co polska ustawa?
| Kwestia | Polska dziś | Wymóg UE od 1 lipca 2026 r. |
|---|---|---|
| Ważność dokumentu | 1 rok (ustawa o cudzoziemcach) | dłużej niż rok |
| Dane biometryczne | brak chipu z wizerunkiem twarzy i odciskami palców | wymagane |
| Procedura pobierania odcisków | przepisy jej nie przewidują | potrzebna, by wydać nowy dokument |
| Rozwiązanie przejściowe | MSWiA go nie planuje | RPO prosi o jego wprowadzenie |
Urząd do Spraw Cudzoziemców przyznał w piśmie do RPO, że obecny dokument nie spełnia wymogów biometrycznych. Żeby to zmienić, potrzebne są nowa ustawa, nowy wzór dokumentu i zmiany w systemach informatycznych. MSWiA zgadza się z tą oceną, ale uważa, że do czasu wdrożenia docelowych przepisów nie trzeba wydawać dokumentów na dłużej niż rok.
Co to oznacza w praktyce?
Na razie nic się nie zmienia w urzędzie. Rozporządzenie UE obowiązuje bezpośrednio, ale według UdSC jego wdrożenie w tej części wymaga zmian w ustawie i nowego wzoru dokumentu. Jeśli masz ochronę uzupełniającą i polski dokument podróży, nadal dostaniesz go na rok. Co roku trzeba więc pilnować terminu i składać nowy wniosek. RPO zwraca uwagę, że to dodatkowe obciążenie administracyjne i może utrudniać korzystanie z praw, które daje prawo UE.
Dokument wydaje wojewoda właściwy dla miejsca pobytu, czyli urząd wojewódzki. Zielona Linia podaje takie opłaty (kwotę warto sprawdzić w urzędzie przed przelewem, bo stawki mogą się zmieniać):
- 350 zł – opłata zwykła,
- 175 zł – opłata ulgowa,
- 700 zł – wymiana po zawinionej utracie lub zniszczeniu,
- 1050 zł – wymiana po kolejnej zawinionej utracie lub zniszczeniu.
Ten dokument pozwala przekraczać granicę w czasie jego ważności. Nie zwalnia jednak z obowiązku starania się o paszport swojego kraju, jeśli stanie się to możliwe. Przed podróżą sprawdź też, jakie dokumenty kontroluje Straż Graniczna. Pisaliśmy o tym przy okazji kontroli na granicy z Niemcami i Litwą.
Zgubiłeś dokument? Liczy się czas
Utratę lub zniszczenie dokumentu trzeba zgłosić wojewodzie, który go wydał, w ciągu 3 dni, na odpowiednim formularzu. Wojewoda wydaje wtedy bezpłatne zaświadczenie, ważne do czasu wymiany dokumentu, ale nie dłużej niż 2 miesiące. Trzeba też złożyć wniosek o nowy dokument.
Dokument zwraca się m.in. po uzyskaniu obywatelstwa polskiego, po cofnięciu ochrony lub zezwolenia albo gdy dostaniesz paszport. Jeśli myślisz o obywatelstwie, sprawdź też projekt nowych wymagań dotyczących języka i testu.
Co możesz zrobić teraz?
- Sprawdź datę ważności swojego dokumentu podróży i złóż nowy wniosek z zapasem czasu.
- Przed wyjazdem za granicę zapytaj przewoźnika lub konsulat kraju docelowego, czy akceptuje polski dokument podróży dla cudzoziemca.
- W razie wątpliwości zadzwoń na infolinię Zielonej Linii (19524) albo zapytaj w wydziale spraw cudzoziemców swojego urzędu wojewódzkiego.
- Śledź zmiany w ustawie o cudzoziemcach. Nowy wzór dokumentu wymaga nowelizacji, więc projekt powinien pojawić się w wykazie prac rządu.
Ten tekst ma charakter informacyjny. W swojej sprawie skonsultuj się z urzędem wojewódzkim lub prawnikiem zajmującym się prawem migracyjnym.
Fot.: kontrola paszportowa na Lotnisku Chopina w Warszawie. Rakoon, CC0, Wikimedia Commons.
