Krótka odpowiedź: przepisy pozwalają bez nowego zezwolenia zwiększyć wymiar czasu pracy cudzoziemca, ale o jego obniżeniu milczą. Praca na innych warunkach niż te w zezwoleniu lub oświadczeniu może zostać uznana za nielegalne powierzenie pracy. Dlatego mniej godzin niż w dokumencie to dziś ryzyko dla pracodawcy, a pośrednio także dla pracownika.
Zasady opisuje ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Temat wrócił 10 listopada, gdy organizacje pracodawców poprosiły o zmianę przepisów. Chcą, by różnica w godzinach z powodu przestoju, nieobecności czy mniejszej liczby zamówień nie była karana. Sprawę opisał Dziennik Gazeta Prawna, a podsumowanie podał biuletyn EY Taxówka. Na razie to postulat, a nie nowe prawo.
Najważniejsze
- Zezwolenie na pracę zawiera m.in. wymiar czasu pracy i najniższe wynagrodzenie cudzoziemca.
- Bez nowego zezwolenia można zwiększyć godziny (do pełnego etatu) z proporcjonalną podwyżką. O obniżeniu ustawa nie mówi.
- Kara dla firmy za nielegalne powierzenie pracy to od 3000 do 50 000 zł.
Co dokładnie jest wpisane w zezwoleniu?
Według art. 32 ust. 1 ustawy zezwolenie określa m.in. stanowisko lub rodzaj pracy, wymiar czasu pracy, najniższe wynagrodzenie, rodzaj umowy i okres ważności. Te dane to „warunki”, których trzeba się trzymać. Minimalny wymiar to 1/4 etatu (art. 30 ust. 1 pkt 3).
Kiedy zmiana jest dozwolona bez nowego dokumentu?
| Sytuacja | Czy trzeba nowego zezwolenia? | Przepis |
|---|---|---|
| Więcej godzin (do pełnego etatu) i proporcjonalnie wyższa pensja | Nie | art. 33 ust. 2 pkt 2 |
| Zmiana nazwy stanowiska bez zmiany obowiązków | Nie | art. 18 ust. 1 pkt 3 |
| Zmiany na podstawie porozumień z Kodeksu pracy (art. 9¹ lub 23¹a) | Nie | art. 33 ust. 2 pkt 1 |
| Mniej godzin niż w zezwoleniu, bez takiego porozumienia | Ustawa tego wprost nie przewiduje | art. 2 pkt 2 lit. d |
Porozumienia z art. 9¹ i 23¹a Kodeksu pracy to szczególne tryby, zwykle na wypadek trudnej sytuacji finansowej firmy. Nie każdy pracodawca może z nich skorzystać.
Co grozi pracodawcy, a co pracownikowi?
Art. 2 pkt 2 lit. d nazywa nielegalnym powierzeniem pracy sytuację, gdy cudzoziemiec pracuje „na innych warunkach lub na innym stanowisku” niż w zezwoleniu lub oświadczeniu. Za to pracodawca może dostać grzywnę od 3000 do 50 000 zł za każdą osobę (art. 84 ust. 1). Cudzoziemcowi, który wykonuje pracę nielegalnie, grozi grzywna nie niższa niż 1000 zł (art. 84 ust. 2). Nielegalna praca może też mieć znaczenie przy kolejnych wnioskach o pobyt.
Takie rzeczy sprawdzają inspektorzy pracy i Straż Graniczna. Więcej o tym, jak wygląda kontrola, piszemy w tekście Cudzoziemcy w Polsce: co sprawdza Straż Graniczna.
Przestój w firmie. Czy pensja może spaść?
Jeśli pracownik jest gotowy do pracy, a nie pracuje z winy firmy (np. brak zamówień), Kodeks pracy (art. 81) daje mu wynagrodzenie za przestój. Nie może ono być niższe niż płaca minimalna. Przestój z przyczyn leżących po stronie firmy nie jest więc sam w sobie powodem do niższej wypłaty.
Co zrobić, jeśli godzin jest mniej?
- Porównaj umowę z zezwoleniem lub oświadczeniem: etat, stawkę, stanowisko.
- Sprawdź, czy różnica wynika z przestoju, urlopu lub choroby, i czy masz to na piśmie.
- Jeśli zmiana ma być stała, pracodawca powinien złożyć wniosek o nowe zezwolenie lub zmianę dokumentu w urzędzie, który go wydał.
- W razie wątpliwości zapytaj w urzędzie wojewódzkim, w Państwowej Inspekcji Pracy albo u prawnika.
Ten tekst nie jest poradą prawną. Każda sprawa może wyglądać inaczej, a rozstrzyga ją urząd lub sąd.
Fot.: Robotnicy przy pracach na stacji Warszawa Główna, maj 2020. Panek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.
