Wyrok TSUE z 12 listopada 2026 r. nie skraca automatycznie czekania na kartę pobytu, ale daje cudzoziemcom mocny argument w sądzie. Trybunał uznał, że Polska nie mogła bez końca zawieszać terminów w sprawach pobytowych, tłumacząc się napływem uchodźców z Ukrainy. Dla kogoś, kto od miesięcy czeka na decyzję wojewody, to ważny sygnał – ale nie gotowa decyzja.
Chodzi o sprawę C-254/25 Wojewoda Śląski (InfoCuria, TSUE). Pytanie zadał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Rozpatruje on skargę obywatela państwa spoza UE, który w kwietniu 2024 r. złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów i nie dostał decyzji mimo ponaglenia.
Najważniejsze
- Wniosek o pobyt w celu studiów urząd powinien rozpatrzyć w ciągu 90 dni od złożenia kompletnego wniosku – tak mówi unijna dyrektywa 2016/801.
- Według TSUE po 31 grudnia 2022 r. napływ uchodźców z Ukrainy trudno już uznać za okoliczność nieprzewidywalną.
- Polski przepis zawieszający terminy (art. 100d specustawy) nadal obowiązuje – obecnie do 4 marca 2027 r. O konkretnej sprawie zdecyduje sąd krajowy.
Wyrok TSUE w skrócie: co orzekł Trybunał, co to znaczy dla Ciebie
| Co powiedział TSUE | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|
| Napływ uchodźców po 24 lutego 2022 r. mógł być siłą wyższą | Krótkie zawieszenie terminów na początku wojny mogło być zgodne z prawem UE |
| Siła wyższa usprawiedliwia opóźnienie tylko tak długo, jak to konieczne | Państwo musi pokazać, że naprawdę starało się nadrobić zaległości |
| Po 31.12.2022 r. sytuacja nie wydaje się już nieprzewidywalna | Opóźnienia z lat 2023–2026 trudniej usprawiedliwić wojną w Ukrainie |
| Trybunał ma wątpliwości co do wyłączenia skarg na bezczynność do 30 września 2025 r. | Argument dla osób, którym urząd odpowiadał, że skarga „nie przysługuje” |
| Musi istnieć kontrola sądowa | Sąd administracyjny ocenia, czy wyjątek był uzasadniony w Twojej sprawie |
Trybunał dodał, że Polska mogła szukać węższych rozwiązań, np. wydłużyć terminy tylko w części spraw albo nadać niektórym sprawom priorytet. Zamiast tego zawieszenie objęło niemal wszystkie postępowania pobytowe.
Art. 100d nadal działa. Co mówi prawo dziś
Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy przewiduje, że w sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE prowadzonych przez wojewodę terminy nie biegną. Według pisma, które Rzecznik Praw Obywatelskich opublikował w swoim BIP (odpowiedź MSWiA z 30.06.2026), obecny koniec tego okresu to 4 marca 2027 r. Wcześniej termin przesuwano kilka razy: do 24 sierpnia 2023 r., 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r., 30 września 2025 r. i 4 marca 2026 r.
W tym samym piśmie MSWiA przyznaje, że sądy coraz częściej nie stosują art. 100d. Naczelny Sąd Administracyjny już 19 maja 2025 r. (II OSK 2921/24) odmówił jego zastosowania do okresu po 30 czerwca 2024 r., powołując się na Konstytucję. Podobnie orzekały później NSA i kilka sądów wojewódzkich, m.in. w Gdańsku, Wrocławiu, Gliwicach, Łodzi i Poznaniu. Wyrok TSUE dokłada do tego argument z prawa unijnego.
Skala problemu jest duża. Według danych z tego pisma w 2025 r. do wojewodów wpłynęło 508 109 wniosków o pobyt czasowy, z czego 56,5% złożyli obywatele Ukrainy. Od 1 stycznia do 1 czerwca 2026 r. było ich 212 153.
Kogo wyrok dotyczy najbardziej
- Studenci – sprawa dotyczyła wprost pobytu w celu studiów. Dyrektywa 2016/801 obejmuje też m.in. naukowców, stażystów i wolontariuszy.
- Osoby, które czekają na decyzję dłużej niż kilka miesięcy i dostały od urzędu informację, że terminy są zawieszone.
- Osoby, którym sąd lub urząd odmówił rozpatrzenia skargi na bezczynność z powodu specustawy.
Czy ten sam tok rozumowania zadziała przy pobycie w celu pracy albo łączeniu rodzin, ocenią sądy w konkretnych sprawach. Wyrok nie mówi tego wprost.
Co możesz zrobić, jeśli długo czekasz na decyzję
- Zbierz dowody: datę złożenia wniosku, potwierdzenie z systemu MOS lub stempel w paszporcie, korespondencję z urzędem. Jak wygląda potwierdzenie złożenia wniosku w MOS, opisaliśmy w tekście o skanach paszportu i załącznikach we wniosku pobytowym.
- Sprawdź, czy Twój wniosek jest kompletny. Termin 90 dni z dyrektywy liczy się od złożenia kompletnego wniosku.
- Złóż ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem wojewody (art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego).
- Jeśli to nie pomoże, możesz rozważyć skargę na bezczynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego i powołać się w niej na wyrok C-254/25 oraz orzeczenia NSA.
Pamiętaj, że wyrok TSUE nie daje gwarancji wygranej. Każdą sprawę sąd ocenia osobno. Przed skargą warto porozmawiać z prawnikiem albo organizacją, która bezpłatnie pomaga migrantom. Informacji o swojej sprawie szukaj w urzędzie wojewódzkim, który ją prowadzi.
Co dalej
Teraz WSA w Gliwicach musi zdecydować, czy polskie przepisy spełniały warunki siły wyższej w sprawie studenta. Od tego, jak sądy zastosują wyrok, zależy, czy wojewodowie będą musieli szybciej wydawać decyzje. Zmiana samego art. 100d wymagałaby decyzji Sejmu.
Jeśli w ostatnich tygodniach miałeś problem z wysłaniem wniosku, przeczytaj też, co zrobić po awarii systemu MOS.
Fot.: Budynek Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu. Cédric Puisney, CC BY 2.0, Wikimedia Commons.






