Zakład Ubezpieczeń Społecznych odpowiedział na pytanie o to, czy istnieją już jasne kryteria rozróżniające, kiedy badanie zdalne będzie dopuszczalne, a kiedy konieczne okaże się badanie stacjonarne. Z najnowszych informacji wynika, że e-wizyty w ZUS będą mogły być realizowane dopiero od 1 stycznia 2027 roku, enguide.pl podaje, powołując się na forsal.pl.
- Kiedy badanie zdalne w ZUS będzie możliwe
- Co już wiadomo o nowych zasadach orzekania
- Jakie kryteria lekarz ma stosować już teraz
- Zmiany w ZUS, które weszły lub wejdą w 2026 roku
- Najważniejsze daty i zakres zmian
- Co to oznacza dla osób na L4 i dla tych, którzy czekają na orzeczenie
- Co warto zapamiętać po komunikacie ZUS
Jednocześnie ZUS zaznacza, że rekomendacje dotyczące stosowania tej formy badania zostaną dopiero określone w wewnętrznych procedurach postępowania. To oznacza, że dziś nie ma jeszcze publicznie przedstawionej, sztywnej listy sytuacji, w których kontakt zdalny będzie obowiązkowo dopuszczany albo wykluczany.
Dla wielu ubezpieczonych to ważna informacja, bo temat zwolnień lekarskich, orzeczeń ZUS i nowych zasad kontroli budzi duże emocje. W przestrzeni publicznej pojawiało się sporo nieprecyzyjnych interpretacji, a sam ZUS przyznaje, że wokół zmian narosło sporo dezinformacji. Instytucja przypomina przy tym, że reforma jest rozłożona w czasie i poszczególne przepisy zaczynają obowiązywać w różnych terminach. Najważniejsze daty to 27 stycznia 2026 roku, 13 kwietnia 2026 roku oraz 1 stycznia 2027 roku.
To nie jest zmiana, która weszła od razu i w całości.Nowy model będzie wdrażany etapami. Dlatego właśnie tak ważne są konkretne daty i zakres każdej nowelizacji.
Kiedy badanie zdalne w ZUS będzie możliwe
Najważniejsza odpowiedź ZUS jest dość jednoznaczna: badania lekarskie w formie e-wizyty mają być możliwe od 1 stycznia 2027 roku. Zakład wyjaśnił, że szczegółowe rekomendacje co do stosowania tej formy, podobnie jak innych elementów trybu wydawania orzeczenia, zostaną zapisane w procedurach wewnętrznych. Oznacza to, że na dziś nie przedstawiono jeszcze publicznego katalogu przypadków, w których badanie zdalne w ZUS będzie wystarczające, a kiedy obowiązkowa stanie się wizyta osobista.
ZUS podał również, że w jednym z oddziałów przeprowadzono pilotaż e-wizyt, w ramach którego sprawdzano m.in. ich przydatność merytoryczną, równoważność wobec badania bezpośredniego oraz praktyczne wykorzystanie zgromadzonych danych na kolejnych etapach postępowania. Według Zakładu wnioski z pilotażu mają zostać wykorzystane przy wdrażaniu docelowych rozwiązań we wszystkich oddziałach, a wyniki potwierdziły przydatność tej formy kontaktu w określonych rodzajach spraw. ZUS nie opublikował jednak jeszcze pełnej listy tych spraw.
„Badania lekarskie w ZUS w formie e-wizyty będą mogły być realizowane od 1 stycznia 2027 r. Rekomendacje odnośnie stosowania tej formy badania (…) zostaną określone w wewnętrznych procedurach postępowania.”
Co już wiadomo o nowych zasadach orzekania
Od 1 stycznia 2027 roku mają wejść w życie także szersze zmiany dotyczące zasad i trybu wydawania orzeczeń. ZUS i administracja publiczna wskazują, że regulacje zostaną ujednolicone w jednej ustawie, co ma zwiększyć przejrzystość i standaryzację postępowań. Wśród nowych rozwiązań wymieniono m.in. jednoosobowe orzekanie co do zasady, możliwość przeprowadzenia badania z użyciem systemów teleinformatycznych, wydawanie orzeczeń jako dokumentów elektronicznych oraz maksymalny termin 30 dni na wydanie orzeczenia.
Z perspektywy obywatela oznacza to, że system ma być bardziej uporządkowany niż obecnie. W sprawach szczególnie skomplikowanych nadal będzie możliwe skierowanie sprawy do rozpatrzenia łącznie przez trzech lekarzy orzeczników, ale ogólna zasada ma być prostsza i szybsza. Pojawić się ma też możliwość wniesienia ponaglenia, jeśli termin na wydanie orzeczenia zostanie przekroczony.
„Zostaną wprowadzone jednolite regulacje odnoszące się do zasad i trybu wydawania orzeczeń (…) co ma zwiększyć przejrzystość regulacji prawnych oraz standaryzację postępowania orzeczniczego.”
Jakie kryteria lekarz ma stosować już teraz
Choć zasady e-wizyt ZUS wejdą dopiero od 2027 roku, Zakład już teraz wyjaśnia ogólne podejście do wydawania orzeczeń. Niezależnie od tego, czy orzeczenie wydaje lekarz orzecznik jednoosobowo, czy komisja, lekarz powinien kierować się tymi samymi kryteriami. ZUS wskazuje tu na stan faktyczny, aktualny stan wiedzy medycznej, przepisy prawa oraz zasady etyki lekarskiej. Dodatkowo mają powstawać dobre praktyki orzecznicze, a szkolenia dla kadry medycznej będą kontynuowane.
To ważne, bo pokazuje, że nawet jeśli szczegółowa granica między badaniem zdalnym a stacjonarnym nie została jeszcze oficjalnie opisana, to sama logika orzekania ma pozostać oparta na tych samych filarach. Nie chodzi więc o dowolność, ale o ocenę konkretnej sprawy przez osobę orzekającą. ZUS zapowiada, że docelowe procedury mają właśnie uporządkować tę praktykę.
Lista najważniejszych elementów, które już dziś wybrzmiewają w komunikatach ZUS:
- e-wizyty ruszą od 1 stycznia 2027 roku
- szczegółowe zasady mają znaleźć się w wewnętrznych procedurach
- w pilotażu potwierdzono przydatność tej formy w wybranych sprawach
- lekarze mają kierować się stanem faktycznym, wiedzą medyczną, prawem i etyką
- reforma orzecznictwa ma prowadzić do większej standaryzacji i jednolitości
Zmiany w ZUS, które weszły lub wejdą w 2026 roku
Wbrew części komentarzy nie wszystkie nowe przepisy zaczęły obowiązywać od razu. 27 stycznia 2026 roku weszły w życie doprecyzowane przepisy dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich. ZUS wskazuje, że zmiany mają usunąć wątpliwości interpretacyjne i usprawnić kontrolę na etapie gromadzenia dowodów. Wprost zapisano m.in., że ZUS może kontrolować także zaświadczenia dotyczące czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny, a także żądać od ubezpieczonego wyjaśnień i informacji na potrzeby kontroli.
Kolejny ważny termin to 13 kwietnia 2026 roku. Wtedy zaczęły obowiązywać regulacje dotyczące podejmowania określonych czynności w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. ZUS podkreśla, że nie zmienia się podstawowa zasada: ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeśli w tym czasie wykonuje pracę zarobkową. Zmieniono natomiast i doprecyzowano pojęcie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, wprowadzając definicje ustawowe, które mają zmniejszyć pole do sporów.
„Sformułowanie tych definicji w przepisach prawa ma na celu doprecyzowanie przesłanek utraty prawa do zasiłku.”
Najważniejsze daty i zakres zmian
Poniższa tabela porządkuje najważniejsze terminy, o których informuje ZUS:
| Data | Co się zmienia | Znaczenie dla ubezpieczonych |
|---|---|---|
| 27 stycznia 2026 | doprecyzowanie kontroli zwolnień i zaświadczeń lekarskich | szersze możliwości kontroli i żądania wyjaśnień przez ZUS |
| 13 kwietnia 2026 | nowe definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia | bardziej precyzyjne zasady utraty prawa do zasiłku |
| 1 stycznia 2027 | e-wizyty, nowe zasady orzecznictwa, dokument elektroniczny | możliwość badania zdalnego, nowe reguły wydawania orzeczeń |
Warto też zwrócić uwagę na zmianę dotyczącą kilku tytułów ubezpieczenia. Do 1 stycznia 2027 roku zasadą jest, że jeśli ktoś podlega ubezpieczeniom społecznym z więcej niż jednego tytułu, choroba dotyczy każdego z nich i dla każdego wystawia się odrębne zwolnienie. Od 2027 roku lekarz, na żądanie ubezpieczonego, nie będzie miał obowiązku wystawiania zwolnienia z określonego tytułu, jeśli ze względu na rodzaj pracy możliwe będzie jej wykonywanie w innym miejscu.
Co to oznacza dla osób na L4 i dla tych, którzy czekają na orzeczenie
Dla osób korzystających z L4 najważniejszy przekaz jest taki, że w 2026 roku weszły przepisy porządkujące kontrolę, a od 2027 roku ma przyjść kolejny etap cyfryzacji i standaryzacji. To nie oznacza jeszcze automatycznego przejścia na model zdalny. Wręcz przeciwnie — ZUS bardzo wyraźnie sygnalizuje, że badanie zdalne ma być narzędziem stosowanym tam, gdzie okaże się merytorycznie przydatne, a zasady będą dopiero uszczegółowione.
Dla osób oczekujących na orzeczenie lekarskie ZUS kluczowe jest także to, że system ma działać bardziej jednolicie. W założeniu ma być mniej rozproszenia przepisów, więcej jasnych reguł proceduralnych i lepszy dostęp do dokumentacji medycznej w ramach określonych ustawowo terminów. ZUS wskazuje m.in., że podmioty lecznicze mają udostępniać dokumentację medyczną w terminie 14 dni od otrzymania wniosku.
„Wyniki pilotażu potwierdziły przydatność tej formy kontaktu z osobami badanymi w określonych rodzajach spraw.”
Co warto zapamiętać po komunikacie ZUS
Na dziś najuczciwiej można powiedzieć jedno: nie ma jeszcze publicznie opisanych, sztywnych kryteriów, które rozstrzygałyby w każdym przypadku, kiedy badanie zdalne w ZUS będzie dopuszczalne, a kiedy obowiązkowe stanie się badanie stacjonarne. Wiadomo natomiast, że e-wizyty mają ruszyć od 1 stycznia 2027 roku, że ZUS przeprowadził pilotaż i ocenił tę formę jako przydatną w części spraw oraz że szczegółowe rekomendacje mają zostać zapisane w procedurach wewnętrznych.
Równolegle już w 2026 roku weszły lub wchodzą przepisy porządkujące kontrole zwolnień lekarskich, definicje aktywności niezgodnej z celem zwolnienia oraz zasady postępowania w sprawach orzeczniczych. Dla ubezpieczonych najrozsądniejsze będzie teraz śledzenie kolejnych komunikatów ZUS, bo dopiero one pokażą, jak w praktyce zostanie rozdzielona granica między e-wizytą a wizytą stacjonarną.
